करूण व हास्यरस युक्त भारुडाच्या पर्वणीने मारेगावकर मुग्ध. जहर पीने वाला अकेला ही मरता है ; लेकिन दारू पीने वाला पूरे परिवार को मारता है | -भारुड सम्राट गोविंद महाराज गायकवाड

November 23, 2025

वणी :मारेगाव मराठी लोककलेच्या प्रकारातील भारुड हा एक पौराणिक प्रकार संत एकनाथ महाराजांच्या काळापासून लोकप्रिय झाला. भारुड हा प्रकार संगीत,नाटक आणि कविता यांचा एकत्रित अविष्कार आहे, यातून लोकांना आध्यात्मिक शिक्षण आणि नैतिक तत्वे मनोरंजनाच्या माध्यमातून अत्यंत सोप्या पद्धतीने शिकविली जातात.” लेकं वडाची पारंबी दोन्ही घराला जोडते, असो सासर माहेर पांग बापाचं फेडते ” बाप लेकीच्या ह्या ओवीचं निरूपन करताना, मुलगी ही वडीलाच्या काळाजाचा तुकडा असते तिच्या जन्माने वडिलांचे जीवन पूर्ण होते मुलीचे वडीलाच्या जीवनातील महत्त्व त्यांनी वरील ओवी समजावून सांगत असताना समोर बसलेल्या तमाम श्रोत्यांच्या डोळ्यात पाणी तरळल.

तसेच व्यसनाधीन झालेल्या पिढीला दारू ही विषयापेक्षा किती गंभीर आहे हे एकाच वाक्यात समजवतांना महाराज म्हणाले” जहर पीने वाला अकेला ही मरता है, लेकिन दारू पीने वाला पूरे परिवार को रोज मारता है ” म्हणून दारू ही विषपेक्षाही भयंकर आहे. निसर्गाच्या लहरीपणामुळे अलीकडे शेती व्यवसाय धोक्यात आल्याने शेतकरी आत्महत्येचा पर्याय शोधत आहे, त्यांनी आत्महत्या न करता धैर्याने प्रसंगाला तोंड देण्याचे आवाहन महाराजांनी भारुडातून केले.

भारुडकार हे स्त्रीच्या वेषात असतात, भारुडातील नाट्यरूपी लग्नात मला बघायला आलेल्या पं.प्र.मोदी, दादा कोंडके, सिने अभिनेते राजकुमार व नाना पाटेकर यांच्या आवाजाची हुबेहूब नक्कल करताना करून रसातून प्रेक्षकांच्या डोळ्यात तळलेले पाणी त्यांनी डोळ्यातच जिरवलं आणि हास्याचे कारंजे उडाले. संपूर्ण महाराष्ट्रात प्रसिद्ध असलेल्या ” गुरगुंडा ” या पात्राने मारेगावकरांचे लक्ष वेधले. भारुडाच्या यशस्वी आयोजनात गौरीशंकर खुराणा संस्थापित जनहित कल्याण संघटनेची संपूर्ण चमू,मारेगाव तालुका काँग्रेस कमिटीचे सर्व सदस्य व पदाधिकाऱ्यांचा मोलाचा वाटा होता.